2002 Kasım ayı itibariyle Çin, Singapur, Vietnam, Tayland gibi ülkelerde, ortaya çıkan ve yüksek ateş, halsizlik, baş ağrısı, iştahsızlık gibi semptomlarla seyreden "gizemli zatürree" ya da "atipik zatürree" "SARS" olarak adlandırılan akut solunum yetersizliği virüsü, tüm dünyada korku yaratmaya devam ediyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün genel salgın uyarısı yaptığı gizemli zatürree tipi SARS sendromundan bugüne kadar 107 kişi öldü, 2900 kadar kişi de hastalığa yakalandı.

Tüm dünyada panik yaratan Asya kaynaklı atipik zatürree SARS hastalığı, kendisini ilk tanımlayan Doktor Carlo Urbani'nin de ölümüne neden olmuştu.

BM sağlık yetkilileri şimdiki salgının 1918’deki salgın kadar tehlikeli hale gelebileceğinden kaygılandıklarını belirtirken, Dünya Sağlık Örgütü’nden bir yetkili, salgının bu kadar büyük olacağı yönünde kaygıları olmadığını belirtiyorlar.

1918’deki salgında en az 20 milyon, 1957-58 ve 1968-69’daki salgınların her ikisinde de birer milyondan fazla kişi ölmüştü.

SARS "Gizemli zatürre" nedir?

18 Mart 2003 tarihinde Hong Kong’da bilim adamları bir pnömoni virüsü izole etti ve tanımladı.

Ağır griple aynı belirtilere sahip SARS (Serious Acute Respiratory Syndrome), öksürük, 38 dereceden yüksek ateş ve nefes darlığıyla kendini gösteriyor. Kuluçka süresi 5 gün olan hastalık erken teşhis edilmezse kısa zamanda ölüme sebep olabiliyor. Virüsün henüz kendine özgü bir tedavisi yok.

Belirtileri nelerdir?

38 dereceden yüksek ateş,
Baş ağrısı, kas güçsüzlüğü, iştah kaybı, titreme,
Balgamsız kuru öksürük, kısa aralıklarla soluk alıp verme veya solunum zorluğu semptomlarından bir ya da bir kaçının olması,
Semptomların ortaya çıktığı 10 gün içinde, SARS tanısı konan kişi ile yakın temasta bulunulması,
Semptomların ortaya çıktığı 10 gün içinde, vakaların yayıldığı rapor edildiği bölgeye yolculuk edilmesi,
Pnömoni veya solunumsal sıkıntının bulunduğu akciğer röntgeni bulunan şüpheli vaka.
Nasıl bulaşıyor?

Hastalık, damlacık şeklinde hava yoluyla bulaşıyor. Bu zamana kadar vakaların çoğunluğu SARS hastaları ile ilgilenen hastane çalışanları ile bu hastaların yakın akrabalarında ortaya çıktı. Yine de enfeksiyona neden olan enfekte unsurun miktarı belirlenemedi.

Grip hastalığından daha hızlı bulaşıcı, olan SARS’ın yayılmasında, uluslararası seyahatler en önemli etken olarak belirtiliyor.

On gün için hastayla teması olup yukardaki şikayetleri başlayanlar (Hasta yakınları ve bakan sağlıkçılar) on gün işten ayrılıp toplu temastan uzak tutulmalıdır.

Hasta uçakla nakledildiyse uçuş sonrası dezenfeksiyon uygulanmalıdır. Personel el hijyenine dikkat etmeli.

Hasta materyallerini incelyen laboratuvar personelinede tam koruma uygulamalıdır.

Hastalıklı bölgelerden uçakla gelen yolcular taranmalıdır.

Yolcular bu hastalık konusunda bilgilendirilmeli.

Nasıl Korunulmalı?

Hastalığın daha fazla yayılmaması için ciddi bazı önlemlerin alınması gerekiyor. Bu amaçla toplu yaşanan yerlerde (havaalanları, terminaller, tren istasyonları) tedbirler alınmalı. Bu bölgelerde çalışan kişilerin kişisel korunma tedbirleri konusunda duyarlı olması çok önemli. Hava alanlarında çalışan personel, gümrük görevlileri, hasta ile teması olan ambulans görevlileri-paramedikler, acil servis hekimleri, hemşireleri, hastane çalışanları birinci derecede risk altında olduğundan maske, önlük, el yıkama gibi kişisel korunma yöntemlerine uymalı.

Bu yöntemler:

*Şüpheli ya da hasta olanlar maske takmalıdır.
*Öksürürken ağzını örtmelidir.
*Hasta eşyalarına ve kullanılan tıbbi aletlere dezenfeksiyon uygulanmalıdır.
*Hasta ile temas edenler ellerini iyice yıkamalıdır.
*Eldiven kullanılsa bile eller sabunlu su ile yıkanmalıdır.
*El temiz olsa bile alkolle ovulmalıdır.
*Hasta ile ilgilenen personel göz koruması, önlük, maske kullanmalıdır.
*Hasta izole edilmelidir. Hastalık düzeldikten sonra 10 güne kadar.
*Hasta naklinde hasta ve personel maske kullanmalıdır.
*Hasta odalarının havası ana sisiteme verilmemelidir.
*Kapalı kapılı ve negatif basınçlı odalar olmalı.
*Özel bir sistem yoksa havalandırma cam açılarak yapılmalı.
*Hastaların bakıldığı yer ve personel ayrılmalıdır.
*Tek kullanımlık ekipman kullanılmalıdır.

Tedavisi nedir?

Bazı ilaçların denenmiş olmasına rağmen şu ana kadar tedavi için herhangi bir ilaç tavsiye edilmedi. Antibiyotikler hastalık için etkili olmazken, ancak başka bir enfeksiyonun hastalığa eklenmesi halinde antibiyotik tedavisi veriliyor.

Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre dünyanın en büyük 10 laboratuvarında tedavi metodu araştırılıyor. Bir aşı hazırlanması en az 3 yıl sürecek.

WHO ne diyor?

WHO'ya göre, SARS tanısı konmuş bir kişiyle yakın temasta bulunmuş kişilerin tıbbi kontrolden geçirilmesi gerekiyor. Bu çerçevede, vücut ısısının 38 derece ve üzerine çıkması, balgamsız kuru öksürük, kas ağrısı şikayetleri olması durumunda en yakın sağlık birimine başvurulması gerekiyor.

WHO'dan seyahat engeli uyarısı

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), ilk kez savaş olmayan bir bölge için, gizemli zatürree SARS nedeniyle turistlere seyahat etmeme uyarısında bulundu.

WHO uzmanı David Heyman, Cenevre’de yaptığı açıklamada, turistlere ve işadamlarına, Hong Kong ve Çin’in güneyindeki Guangdong bölgesine yapacakları seyahatleri ertelemelerini önerdi. SARS hastalığının insanlara doğrudan temasla geçmemesinin de olasılıklar dahilinde olduğunu belirten Heyman, 'Hastalık çevreyle ilgili, ama ne olduğunu tam olarak bilmiyoruz' dedi.

Hastalığın su, atık su sistemi ve havayla bulaşma olasılığı bulunduğunu kaydeden Heyman, buna işaret olarak, hastalığın Hong Kong’daki bir binada bütün yaşayanlara bulaşmasını gösterdi.