|
Özel Dosya bölümümüzde yeni bir seriye başlıyoruz. Müzik ile ilgilenirken
gerek ödüller olsun gerekse albüm değerlendirmelerinde sıkça müzik türlerine
göndermeler yapıyoruz. Bu seri ile başlıca müzik türlerini kısaca gözden
geçirip bu ana türlerden oluşmuş alt türler ve birleşmiş (fusion) türlere
değinmek istedik. Öncelikle
ana türlerle başlayalım.
Blues
Blues, ananelerden ve kişisel ifadelerden oluşur. Blues müziğinin, başlangıcından
bugüne kadar temel özelliklerini devam ettirdiğini söyleyebiliriz. En
önemli özellikleri; basit olması, genellikle 3 akordlu ile çalınması ve
basit yapılara sahip bitmeyen doğaçlamalarla ,bunları hem liriksel hemde
müzikal anlamda ustaca icra edilmesidir.
 Blues
müziği Afrika’da doğmasına rağmen 1800 lü yılların sonuna doğru güney
Afrika’daki Afro-Amerika lılar yoluyla beyaz Amerika lıların folk ve country
şarkılarına karışarak bugünlere gelmiştir. Bu melez müzik her bölgede
ayrı icra edilmesine karşın 1900 lerin başından itibaren temelindeki sadelik,
kırsal akustik gitarlar ve piyanolar hiç değişmemiştir. 2.dünya savaşından
sonra çeşitli türlere ayrılan blues da, bazı müzisyenler geleneksel akustik
aletleriyle çalmaya devam etselerde bazıları bölgesel caz enstrümanlarıyla
yaptıkları müziği zenginleştirmeye çalışmışlardır.
Bununla beraber,
bazı blues'cular –özellikle Muddy Waters liderliğinde-blues müziğinde
elektro enstrümanlar kullanmaya başlamışlardır. Buradan hareketle şunu
söyleyebiliriz ki; blues, gelişimine ve evrimine değişik yönlerde –özellikle
elektro enstrümanlarla-devam ederken, diğer taraftan da akustik geleneklerini
sürdürmeyi ve şu anda bildiğimiz çoğu müzik türünün ( caz gibi) gelişmesini
sağlamıştır.
Country
 Country,
geleneksel bir müzik türü olarak basit ve kolay anlaşılır yapısıyla sonsuz
ezgileri benzer temalarla birleştiren, özellikle Amerikalıların vazgeçemediği
bir tarzdır. Blues gibi – iki türde genellikle benzer melodileri temaları
ve şarkıları paylaşır – country de özünde basit bir yapı barındırır. Şarkıların
çoğu, üç akordlu ve sade melodilerle yapılır fakat temelindeki bu sadelik
pek çok stili barındırarak “honky tonk” un ‘gritty’ soundundan “western
swing” in jazzy doğaçlamalarına kadar gider. Country music A.B.D. nin
güney tarafındaki folk müziğiyle beraber doğmuştur.Her iki türde Blues
a yakın enstrümanlar içerir.Fakat eski country müziğinde basitlik ve gitar
keman ikilisi esastır. Tür geliştikçe,eskiden kullanılan aletlere ritmik
gitar eklenerek vokaller de zenginleştirilmiş ve geleneksel country müziği,
modern country müziğini oluşturarak “honky tonk” tan “western swing”e,
pop etkileşimli “countrypolitan”dan rock tasvirleriyle dolu “bakersfield”
sound una kadar değişik varyasyonları biraraya getirmiştir.
Folk Müzik
 Folk
music,halk müziğidir. Her ülkenin kendi folk (halk)müziği olmasına rağmen,
“folk music” denildiğinde Amerika ve Britanya’ nın geleneksel ve ağızdan
ağıza dolaşarak bugüne kadar gelen halk şarkıları akla gelmelidir. Basit,
akustik temelli olan bu müzik türü, günlük olayları ve aynı ortamdaki
insanların bazen masalımsı, bazen mitik, bazende hurafelere dayanan hikayelerini
anlatır. Çoğu geleneksel folk şarkısının yazarı bilinmemekte (anonim diye
hitab edilir ya) ve yıllar geçtikçe de bazı değişikliklere uğramaktadır.
Çok eski folk music’i böyle tanımladıktan sonra, Woody Guthrie ile beraber
bu müziğin değişik yönlere doğru kaydığını ve yapısında değişikliklere
gidilerek yeni materyallerle birlikte harmanlanıp sunulduğunu görüyoruz.
Buna örnek olarak The Weavers ve Pete Seeger’ı gösterebiliriz. Bu sanatçılar
şarkıları ya kendi yazıyordu ya da çağdaşları tarafından yazılan şarkıları
seslendiriyordu.
İlk olarak
bu stili kullanan Bob Dylan, ikinci albümü “The Freewheelin Bob Dylan”
ile tamamı orijinal materyaller üzerine yarattığı folk music ile modern
folkun miladı olmuş ve artık folk şarkıcıları kendi materyallerini, kişisel
liriklerini seslendirmekte, bazende eski şarkıları yorumlamaktadırlar.
Bu bakımdan, folk music tamamiyle sadece eski halk hikayelerini anlatan
bir tür değil, yeni bir sound ile çağdaş lirikleri biraraya getiren bir
müzik türü olarak ikinci milenyumdada varlığını sürüdürnektedir.
Caz
Caz, daha çok Amerika’nın klasik müziği olarak adlandırılır öteden beri.
Blues ile beraber (ki blues cazın atasıdır) Amerika da gelişen ilk yerli
müzik tarzlarından biri olarak, riskli doğaçlamaları göze alan, teoriden
çok pratik yaptıkça anlaşılabilecek ve geliştirilebilecek bir müziktir.
Caz başlangıçta büyük swing gruplarının yaptığı bir dans müziğiydi. Daha
sonra dans öğelerini arka plana atıp doğaçlama bu müziğin anahtar öğesi
olmuştur. Caz geliştikçe değişik türlere bölünen bu müzik tarzı, be-bop
ve laid-back ’in sert beatlerinden jittery’ nin yumuşak harmonilerine,
free jazz’ in ahenksiz yapısından soul cazın ruhumuzun derinliklerine
inen lirikleriyle zenginleşmeye ve gelişimini tamamlamaya devam ediyor.
Bunların hepsini biraraya getiren temelde blues olması, grup içindeki
ahenk ve tabiki bir anda oluşan doğaçlama. Bu özellikler, cazın yıllar
boyunca ve değişik tarzlarda varlığını sürdürmesini sağlayan, gelecekte
de geçmişte olduğu gibi değişik türlere bölünsede her zaman cazı var edecek
özellikleridir.
Reggae
Reggae, Jamaika ile bütünleşen bir müzik türü ama aslında kökü New Orleans
R&B sine dayanıyor .Reggae nin atası olan SKA, New Orleans R&B
müziğinin ritmik bir versiyonu sayılır. Jamaikalı müzisyenler transistörlü
radyolarından dinledikleri Amerikan radyolarındaki bu müziğin üstüne oynak
ve biranda değişen gitar ritimleri eklemişler ve 60 lı yıllarda çok popüler
olan ska müziğini biraz değiştirerek reggae yi yaratmışlardır. ( çok sıcak
bir yaz günü,ne dansedebilecek ne de şarkı çalınabilecek kadar sıcak bir
Jamaika gününde, biraz düşük ritimde ska çalan Jamaikalılar, aslında o
gün gelecekte büyük bir piyasaya sahip olacak olan reggae müziğini yarattıklarını
bilmiyorlardı.
 O
günden bu yana reggae, blues gibi birtakım değişiklikler gösterse de özü
hep aynı kalmış, ama Alton Ellis’in melodik rock-steady sinden, Bob Marley
’in rock ve folk etkileşimli şarkılarına h@tt@ psychedelic kökenli dub
şarkıcılarından olan Lee “Scratch” Perry’e kadar değişik türlerde zenginleşen
reggae, günümüzün en sevilen müzik türleri arasındadır. Hatta bu sevgi
“Reggae Sunsplash” müzik festivallerinde, UB40’nin çok sevilen pop etkileşimli
şarkılarının listelerde çok fazla yer almasında kendini göstermektedir.
Bob Marley gibi adı reggae ile anılan şarkıcılar sayısız reggae, folk,rock
ve dance şarkıcısını etkilemişir. Buna en iyi örnek özellikle son yıllarda
sayısı oldukça artan, Bob Marley şarkılarının dans remixleridir.
Gelecek bölümde
Rock, Vokal, Rap ve World Music'e değineceğiz....
|
