TOL: Üzerinde çalıştığınız yeni bir kitap var mı? Buradan okuyucularınıza bir müjde verebilecek miyiz?

Cezmi Ersöz: Şizofren aşka mektup yeni çıktı, iki ay oldu. Çok büyük bir ilgi gördü. 13. baskısı matbaada şu anda, bu benim için büyük bir mutluluk. Bunun dışında yeni bir şey yok. Leman yazılarına vaktimi ayırıyorum. Anadolu'nun en uç köşelerine bile imza günlerine gidiyorum. Şiirlerim epeyce arttı, onları toparlamayı düşünüyorum. Yazın üç dört ay kapanarak neye öncelik tanıyacağıma karar vereceğim. Leman yazılarımı toparlama ihtimalim de var. Başka şeyler de olabilir. Ben duygularıyla karar veren bir insanım. Duygularımla karar vereceğim. Çok programlı bir kişi olmadığımdan duygularım beni nereye sürüklerse, o an neye karar verirsem onu yaparım. Yazma sürecim oldukça sıkıntılı geçer benim, ama yazıp bitirdikten sonra aldığım mutluluk tareif edilemez.

TOL: Şizofren aşka mektup'tan bahsedersek...

Cezmi Ersöz: Tek cümleyle "çok sancılı bir aşk ilişkisi" diyebiliriz. Belki ender yaşanan şeylerdir ama yine de birçok kişinin kendisini bulacağı bir kitap. İnsanların yaşarken farketmediği sancıları, gel-gitleri, soru işaretlerini savrulmaları içinde taşıyan, bir kadın ve bir erkeğin ilişkisinin uzun bir öyküsüdür. Bu kitapta hayatımdan çok izler vardır. Yer yer birebir örtüşür, yer yer uzaklaşır ama belkide bütün ömrümün birikimini sancılarını aktardığım bir kitaptır diyebilirim. Ve tahmin ediyorum insanlar kendilerini bulacak kitapta. Çağın sorunları var burada: Yabancılaşma, sanal ilişkiler, korkular, parçalanmışlıklar var. Ve artık ilişkilerimizi bir şizofren gibi yaşıyoruz. Çoğu kez gerçeklerden koparak yaşıyoruz. Çoğu zaman ilişkilerimizi ve hayatı kontrol edemiyoruz. Dışardan çok müdahale oluyor. Kadın ve erkek ilişkilerinde ihanetleri de yaşıyorlar. Bunları itiraf ediyorlar. Ve bunlar ilişkiyi daha da acımasız hale getiriyor. Sonunu söylemeyeyim ama gerçekten sahici şeyler var. Yüzleşmeler var, yaşadığımız halde ayrıntılarını fark edemediğimiz olaylar var. Duygularımız yirmidört saat bombardıman altında olduğundan yüzleşmelerimiz sahici olamıyor. Bu kitapta yüzleşmekten kaçtığımız, ayırdına varamadığımız olaylar, korkularımız, yalnızlıklarımız, savunuşlarımız var.

TOL: En çok hangi yazar-şairi okumaktan keyif alıyorsunuz?

Cezmi Ersöz: Ben bir okuma kurduyum. Ne bulursam okurum. Tarih, şiir, felsefe, psikoloji, roman, politika, geniş bir okuma yelpazem var. Ama edebiyat ve felsefe benim için çok daha önemli. Yabancı yazarlardan Dostoyevski, Çehov, Gogol -özellikle rus yazarlar- beni çok etkiler. Felsefede Frankfurt ekolü beni çok etkiler. Kafka'da benim için çok önemlidir. Nietzsche'nin kitapları, başucu kitaplarımdır. Özellikle Böyle Buyurdu Zerdüşt. Türk edebiyatından Sait Faik başta olmak üzere, Oğuz Atay, Ahmet Hamdi Tanpınar, II.Yeni Şairleri, Edip Cansever, Cemal Süreyya, Bilge Karasu. Kısaca bireyi incelemiş, yanlızlığı incelemiş yazarları daha çok seviyorum. Biraz da bu yüzden küçük yaşlardan beri psikolojiye özel bir ilgim var. Diyebilirim ki bu alanda okumadığım kitap kalmadı. Kendimi tanımak için çıktım yola, kendimi çözmek istedim. Ama oralarda başka insanlarla da karşılaştım, tüm insanları gördüm. Başkalarının da bana benzediğini gördüm.

Yabancı dilde basılmış kitabınız var mı? Ya da böyle bir girişimde bulundunuz mu?

Cezmi Ersöz: Birkaç teklif geldi ancak henüz kesin bir şey yok. Tüm kitaplarımın yabancı dile çevrilmesini istiyorum. İngilizce, Kürtçe, Fransızca olarak yayınlanabilirler. Yayınevi bulamıyoruz. Kürtçe basmıyorlar. Haritanın yırtılan yeri adlı kitabı kürtçeye çevrildi ama yayınlatamıyoruz.

TOL: Bildiğiniz gibi 2002 Nazım Yılı olarak kutlanıyor. Siz Nazım Hikmet hakkında neler söylemek istersiniz?

Cezmi Ersöz: Nazım Hikmet benim için çok önemlidir, dünya görüşümü değiştiren bir şairdir. Benim kapılarımı pencerelerimi açmış, algılarımı zenginleştirmiştir. Nazım Hikmet okuyanı değiştirir, O'nu okuduktan sonra artık başka birisi olursunuz. Şiiriyle, dünya görüşüyle, verdiği mücadeleyle, cesareti ve azmi ile bir fenomendir. Nazım Hikmet'ten çok beslenmişimdir, onun aracılığıyla halkımı tanımışımdır. Sevgiyi, insan haklarını öğrenmişimdir. Şiirlerinde ülkedeki haksızlıkları, vatan sevgisini görmüşümdür. Nazım evrensel bir şairdir, güçlü bir sesi vardır. Ancak son dönemlerde mücadeleci yönü değil de, aşkları gündeme getirilmektedir. Aşkları bilinmeyen yanları tabiiki konuşulmalı ama bununla kalmamalı.Bu haksızlıktır. Nazım onyedi yıl hapiste yatmıştır. Bir mücadelesi bir kavgası vardır. Bunların hiçbiri unutulmamalıdır.

TOL: Otobiyografinizi yazma fikri hangi aşamada?

Cezmi Ersöz: Evet şu an bu gündemde. Bir eleştirmen benim hem eserlerimi hem de yaşamımı yazacak. Tarih ve isim vermiyorum. O kişi benim tüm eserlerimi kapsayan bir araştırma yazısı yazacak. Eserlerim ve hayatım örtüştüğü için ikisinin aynı çatı altında ele alınması gerekiyor. Uzun bir sürece yayılabilir.

TOL: Bugüne kadar size ve eserlerinize yönelik ne gibi eleştiriler oldu?

Cezmi Ersöz: Bu konularda sayısız eleştiri aldım. Beni çok karamsar bulanlar oldu. Çözüm üretmediğimi söylediler. Oysa yazar her zaman çözüm üretmek zorunda değildir. Yazar bazen de sorunları ortaya koyar ve çözümü okurun kendisine bırakır. Çok kırılgan olduğunu söyleyenler oldu. Daha da muhalif olmamı isteyenler oldu. Yazılarımda üslubumu sertleştirmem gerektiğini söyleyenler oldu. Malesef brtakım şablonlar var ve sizi, istemeseniz bile bunlardan birinin içine sokmaya çalışıyorlar. Beni sokmak istedikleri kategorilere ben girmedim ve bunlar artık eskide kaldı. Her platformda mücadelemi verdim, en zor zamanlarda konuşmayı sürdürdüm. Benim meselem, derdimi daha iyi nasıl anlatabileceğimdi. Ve bu minval üzerine çalıştım, kendimle yarıştım.

TOL: Vakit ayırdığınız ve içten cevaplarınız için teşekkür ederiz...

Cezmi Ersöz: Çok keyif aldığım bir sohbet oldu, ben teşekkür ederim.

Cezmi Ersöz'ün web sitesi: www.cezmiersoz.net

Röportaj ve Fotoğraflar: Turgay Uludağ
Mekan: Beyoğlu