"Bahis - Intacto"

"BAHİS" dikkat çekici görsel tarzıyla kışkırtıcı bir gerilim filmi... Yönetmen JUAN CARLOS FRESNADILLO'nun da ilk sinema çalışması.. Yönetmenin önceki çalışması "Esposados" (Linked), 1997'de İlk Canlı Kısa Aksiyon Filmi dalında Oscar'a aday gösterilmiştir. Fresnadillo, "Bahis"in büyük kısmını doğduğu yer olan Santa Cruz, Tenerife'in (Kanarya Adaları) başka bir dünyayı andıran tepelerinde ve Madrit'te çekmiş…

"Bahis" en çok ses getiren İspanyol yapımlarından biridir ve dört dalda (İspanya'nın Oscar'ı sayılan) Goya ödülüne layık görülmüştür: En iyi Yönetmen dalında Fresnadillo, En İyi Aktör dalında Leonardo Sbaraglia, En İyi Başrol Oyuncusu dalında Eusebio Poncela, ve En İyi Kurgu dalında Nacho Ruiz Capillas ödül almışlardır. Ayrıca, Antonio Dechent En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu, Xavier Jimenez ise En İyi Görüntü Yönetmenliği dalında aday gösterilmiştir.

Leonardo Sbaraglia, Arjantin'li yeni nesil oyuncular arasında belki de en ünlü olanıdır. Aktör "No Te Mueras Sin Decirme Adonde Vas", "Caballos Salvajes" ve "Borges, Los Libros y Las Noches" gibi yapımlarda rol almıştır. Eusebio Poncela ise İspanya'nın en dikkat çeken başrol oyuncularından biridir. Pedro Almodovar'ın "Matador"u ve "Law of Desire" sanatçının başarılı yapımlarından sadece ikisidir. Monica Lopez daha önce "Los Peores Anos de Nuestra Vida", "Todo Es Mentira" ve "Souvenir" gibi yapımlarda rol almıştır.

"Bahis"in bir diğer oyuncusu Max Von Sydow ise 50 yılı aşkın süredir uluslararası çapta tanınmış, büyük bir aktördür. Sydow'un 125'i aşkın yapımlarından bazıları şöyle sıralanabilir: Ingmar Bergman'ın klasiklerinden olan "The Seventh Seal"in yanı sıra, "Wild Strawberries", "The Magician", "The Virgin Spring", "Through a Glass Darkly", "Winter Light", "Hour of the Wolf", "The Passion of Anna", "The Touch", "The Greatest Story Ever Told", "Hawaii", "The Emigrants", "The New Land", "The Exorcist", "Three Days of the Condor", "What Dreams May Come" ve son olarak da bir Steven Spielberg yapımı olan "Minority Report".

"Bahis"in konusunun tohumları yönetmen ve senaryo ortağı Juan Carlos Fresnadillo'nun beynine 27 Mart 1977'de atılmış. Fresnadillo çocukluğunda tarihin en büyük uçak kazasının sonucuna tanıklık etmiş. Doğduğu yer olan Santa Cruz de Tenerife'de iki 747 tipi jumbo jet pistte çarpışmış ve 578 kişi hayatını kaybetmişti. Devasa boyuttaki bu facia küçük Fresnadillo'nun yazgı ve şans üzerinde düşünmesine yol açmış.

"İlk kez bu kadar büyük bir uçak görmüştüm" diyen Fresnadillo o yazgısal ve trajik günü şöyle anlatıyor: "Annem bizi arabayla bir kafeteryaya götürüyordu. Hava alanının önünden geçtik. Kalkış için izin bekleyen muazzam bir uçak gördüğümü hatırlıyorum. Görüntü ağaçların ardında kayboldu. Kafeteryaya vardığımızda, ters yönde ilerleyen cankurtaranlarla karşılaştık.

"İlk kez olarak, arabamız bozuldu" diyen Fresnadillo sözlerini şöyle sürdürüyor: "Tam hava alanının giriş kapısının oradaydık. Dışarı çıktım ve alanın ışıklarının aydınlattığı kara duman kümelerini gördüm. Hiçbir şey görünmüyordu, ama havada ekşi bir koku vardı. Kendimi bir stadyumun dışında duran ve bileti olmayan bir futbol seyircisi gibi hissediyordum. İki sivil görevli bize yardıma geldi. Annemin onlara hava alanında ne olduğunu sorduğunu hatırlıyorum. Babam ise tamamen suskundu. Sanırım "Bahis"in doğduğu andı bu. Belki babamın suskunluğu, belki annemin merakı, belki de iki görevlinin şans ve ölüm hakkındaki olayları bize aktarışları… Dokuz yaşındaki çocuğun her şeyi hafızasına kaydettiğinden habersizdiler... Tıpkı az kaldı kendini öldürecek olan kazayı video kameraya çeken o adam gibi."

Bu anılar "Bahis"in her karesine yansımış. Filmde şans ve ölüm esas karakterlerin her biriyle sürekli olarak dans ediyor. İşte Fresnadillo'yu uluslarası başarı kazanmış olan kısa filmi "Esposados"tan (Linked) sonra, uzun metrajlı bir film yapmaya yönelten bu tema olmuş.

"Bence "Bahis" içinde biraz masal olan bir gerilim" diyor Fresnadillo ve ekliyor: "Hikayenin uluslararası olması bizim için çok önemliydi. Andres Koppel ile birlikte senaryoyu yazarken aklımızda olan şey de buydu. Filmin anlaşılabilmesini, her yerde izlenebilmesini ve filmi herkesin kendiyle özdeşleştirebilmesini istedik."

Fresnadillo projeyi hazırlarken, Koppel ve yapım sorumluları Fernando Bovaira ve Enrique Lopez Lavigne merhum yazar ve romancı Primo Levi'nin çalışmaları üzerine kapsamlı bir araştırma yapmışlar. Kendisi de bir soykırımında kurtulmuş biri olan Levi olağanüstü bir dizi kitap yazarak, böyle bir felaketin kaçınılmaz sonucu olan temaları, özellikle de "sağ kutulanların suçluluk duygusu" temasını cesurca irdelemiş bir yazar. Yapımcılar Levi'nin çalışmasını çok aydınlatıcı bulmuş ve tüm varoluşu "hak edilmemiş şans" yüzünden duyduğu suçluluk duygusuna dayanması üzerine kurulmuş Sam karakterinin yaratımında oldukça yararlanmışlar. Sam oldukça karmaşık bir karakterdir. Hayatta kalmış olduğu için sürekli olarak ölme arzusu içindeki bu adamın düzenlediği uç "oyunlar" arzusunu gerçekleştirme amacına hizmet etmektedir.

Aktörlerin seçimi aşamasında, Fresnadillo, acı çeken "Şans Tanrısı" Sam rolü için kimi istediği konusunda son derec netmiş: Ustalığı tartışma götürmeyen büyük Max Von Sydow. "Sam kendi imparatorluğu olan manyetik bir tip" diyen aktör sözlerini şöyle tamamlıyor: "Bu imparatorluğu kendisi yönetiyor ve şansı yönetmek için seçilmiş kişi olduğuna inanıyor."

Diğer başroller için, Fresnadillo çağdaş İspanyol sinemasının çok sayıdaki yeteneklerine yönelmiş. Tomas rolü için seçtiği Arjantin doğumlu Leonardo Sbaraglia bu yeteneklerden biridir: "Leonardo'nın çalışmalarını uzun süredir izlemekteydim" diyor yönetmen ve ekliyor: "Arjantinli yönetmen Marcelo Pineyro ile yaptığı çalışmaları gördüm ve onun bir karakterin özünü kapabilme yeteneğine sahip olduğunu sezdim. Leonardo'nun Tomas karakteri için gerekli fiziksellikle ruhsallığı birleştirebileceğine inandım."

Fresnadillo, amacına ulaşmak için Tomas'ı kullanan Federico karakteri için de Eusebio Poncela'yı seçmiş. Yönetmenin görüşüne göre, "Eusebio, karakterin gerektirdiği ikna gücü ve yetkinliğe" sahipmiş. Kocasını ve çocuğunu kaybettiği araba kazasından sağ kurtulan ve bir türlü yenemediği bu acıyla kıvranan dedektif Sara rolü için de Monica Lopez seçilmiş (lginçtir ki Lopez 1987'de çok ciddi bir araba kazasından sağ kurtulmuştur). Son olarak da, asla yaralanmamış boğa güreşçisi Alejandro rolü Antonio Dechent'e verilmiş.

Fresnadillo kendisi ve senaryo ortağı Andres Koppel'in yarattığı karakterleri ve onların içinde yer aldığı tuhaf alemi yakından tanımaktadır: "Film, temel olarak, Tomas etrafında dönüyor. Tomas uçak kazasından kurtulacak kadar şanslı, ama yakalanacak kadar şanssız. İyi şansla kötü şans arasındaki farkı ve bu ikisinin nasıl içiçe geçebildiğini ya da birbirleriyle karıştırılabildiğini irdeledik" diyen yönetmen sözlerini şöyle sürdürüyor: "Federico sakin biri ve soğukkanlılığını asla yitirmiyor. O sizi doğrudan cehenneme giden yola sokacak ve bu yolda rehberlik yapacak biri. Tomas, bu dünyanın tamamen yabancısı olan masum bir genç olmasına karşın, bir kaçak olduğu için ve özgürlüğünü kazanmak için başka çaresi olmadığından bu yola girmiş. Federico, Tomas'ı kendi bilinmeyen ve başka hiçbir yere benzemeyen alemine sürüklüyor."

Fresnadillo'nun bu "başka hiçbir yere benzemeyen" dünyasını yaratanlar süper bir yaratıcı ekiptir. Görüntü yönetmeni Xavier Jimenez ve sanat yönetmeni Cesar Macarron bu ekibin üyelerindendir. "Hikayenin tamamı beni çok etkiledi" diyor Jimenez ve ekliyor: "Işık ve mekan açısından sürekli değişiklik yapmaya imkan sağlayan bir yapıt. Bu film benim için adeta bir hediyeydi."

Bir bakıma, çekimler karakterlerin serüveninin bir yansımasıymış. Fresnadillo bunu şöyle açıklıyor: "Film bir serüveni konu aldığı için pek çok mekan kullanılması gerekti. Bu bile tek başına yapımın zorluğunu göstermeye yeter. Hiçbir mekanda 2 günden fazla kalmadık. Bu durum karşısında, herkes kendini her an hareket hâlindeymiş gibi hissetti."

Madrit'teki pek çok mekan bir yana, belki de filmin en önemli sahneleri yönetmenin doğduğu yer olan Kanarya Adaları'nın (Atlantik Okyanusu'nda Fas açıklarındaki bir takım ada) engebeli ve bir başka gezegeni andıran arazilerinde çekilmiş. Sinemaseverler bu takım adayı, Raquel Welch'in başrolünde oynadığı ve hayvan derisinden yapılma bir bikiniyle göründüğü tarih öncesi dönemi yansıtan "One Million Years B.C." filminden hatırlayacaklardır.

Kanarya Adaları'nın bitki örtüsü tarih öncesi çağları yansıtan, alışılmamış bir güzelliğe sahiptir. Tamagana ise, Sam'in bol ışıltılı ve garip görüntülü kumarhanesinin bulunduğu lav arazisi için mükemmel bir mekan oluşturmuştur. Fresnadillo bunu şöyle açıklıyor: "Kumarhanede çekim yapmak muhteşem bir fikirdi. Zaten orada olan bir şeyi kullanmanın yanı sıra, mekanın 1960'lara ait dekorunun güzelliğini de gösterebildik. Filmin Tamagana'da başlaması ve bitmesi son derece yerindeydi; çünkü burası, herkesin hayatla ilgili yanıtlar bulmaya geldiği, Sam'in evinin bulunduğu kuş uçmaz kervan geçmez bir volkanik vadiydi."

Oyuncu ve yapımcıların şans hakkında yorumları

Max von Sydow (Samuel): "Şans tanımlaması zor bir şey. Öte yandan, sanırım uğraşmadan elde ettiğiniz bir şey."

"Ben kumarbaz değilim. Hiçbir zaman da olmadım. Kağıt oynamayı bile bilmem. Hafızam yeterince kuvvetli değil. Kendimi asla şanslı bir adam olarak görmedim. Öte yandan, birkaç yıl önce bir Fransız filminde rol almam önerildi. Teklifi geri çevirdim. Ben kabul edene kadar ısrar ettiler. Yapımla ilgili bir çok gecikmeden ötürü, filmin asla tamamlanamayacağını düşündük. Uzunca bir bekleme döneminden sonra, filmi bitirebildik. Tüm bu durumdan ortaya çıkan en iyi şey, filmin yapımı sırasında eşimle tanışmamdı. O günden beri, eşim hayatıma mutluluk getirdi."

Leonardo Sbaraglia (Tomas): "Sanırım hayat şansın bir parçası. Ne var ki, kişinin arzuladığı şeyi yapma süreci içerisinde, gerçek bir şey yapma süreci içerisinde, insanın önüne çıkan engellerden nasıl kurtulabildiğini görmek beni şaşırtıyor."

"Biraz da kişiler çabalarınızla birleştirmezseniz, şans işe yaramaz."

Eusebio Poncela (Federico): "Şans kontrolü elinizde olmayan şeylerdir; bunlar bizim için birer bilinmez."
"Şanslı olmayı seviyorum. Bazen ona başvuruyorum. Bence şans Tanrı olabilir."

Monica Lopez (Sara): "Uğurlu rakamımın 7 olduğunu oldum olası bilmişimdir, amam bunun hayatımı kurtaracağını asla bilemezdim. 1987'de, yolda giderken birden bire sarsıldık ve direksiyon hakimiyetimizi kaybettik. Araba 7 takla attı. Yine de hiçbirimizin burnu bile kanamadı. Sadece çenemde küçük bir sıyrık vardı. 7 takla... Sonuçta hayatımı kurtaran uğurlu sayımdı."

"Bence şansı elde etmek için hepimizin her an gerçekten tetikte ve hazırlıklı olması lazım. Öte yandan, bazıları onu kolayca yakalayabiliyor."

Juan Carlos Fresnadillo (Yönetmen/Yazar): "Bu filmin amacı şansa inanmamız gerekir mi gerekmez mi, gerçekten mevcut mu ya da nereden geliyor değil. "Bahis" daha çok kendi şansımızı nasıl elde edeceğimizi anlatıyor."

Enrique Lopez Lavigne (Yapım Sorumlusu):"Film şanstan çok daha fazlasını işliyor... Kişinin şansı nasıl kontrol edebileceğini konu alıyor."

Film hakkında bilgi için tıklayın...