"Changing Lanes - Çarpışma"

"Changing Lanes", 1999 yılında çektiği "Notting Hill" adlı romantik komediyle hem izleyicinin hem de eleştirmenlerin beğenisini kazanan ödüllü İngiliz yönetmen Roger Michell'in ABD'deki ilk yönetmenlik sınavı... Aynı zamanda da Oscar ödüllü senaryo yazarı Michael Tolkin'in (The Player) ile işbirliği yapan ve dinamik yazım tekniğiyle Michell'in dikkatini çeken Chap Taylor'ın ilk senaryo çalışması...

"Senaryoyu okuduğum anda hayal gücüme seslendiğini hissettim" diyor yönetmen Roger Michell ve devam ediyor: "Rastlantı sonucunda meydana gelen bir karşılaşma sonucunda iki insanın yörüngesinden çıkmasını anlatıyor.

Bu iki insanın davranış kalıpları bir anda değişiyor ve akıl dışı, tuhaf, şiddet yüklü yöntemler kullanmaya başlıyorlar. Olayların akışını izlerken bir adım sonrasında nasıl davranacaklarını kestiremez hale geliyorsunuz."

29 yaşındaki avukat Gavin Banek rolünü Oscar ödüllü aktör Ben Affleck üstlendi. Mesleğinin basamaklarında hızla yükselen yakışıklı avukatın herşeyi var gibidir. Güzel karısı, pahalı Mercedes'i ve satın almaya hazırlandığı lüks yatıyla kusursuz bir yaşamı vardır. Ancak görev yaptığı avukatlık firmasının ona ahlaki açıdan sorgulanabilecek bir davayı vermesiyle birlikte daha önceden hiç karşılaşmadığı türden ahlaki sorunlarla yüzyüze gelir.

Avukat Gavin Banek rolünün uzun süredir beklediği tarzda bir rol olduğunu belirten Ben Affleck, "Bu türdeki senaryolar insanın daha sıkı çalışmasını ve daha çok düşünmesini gerektirir" diyor ve devam ediyor: "Böyle bir rolü oynarken kendi deneyimlerinizi ve projeye katabileceğiniz duygusal birikiminizi düşünmeniz gerekir. Her defasında daha zor bir rolü aldığımda aktörlüğümün iyiye gittiğini düşünüyorum. Bu konuda Roger Michell'in de büyük yardımını gördüm. O olmasaydı performansım bunun yarısı kadar bile olamazdı. Filme önemli katkılar sağladı."

"PEARL HARBOR"IN SETİNDE OKUDU:

"Changing Lanes"in senaryosunun ilk kez "Pearl Harbor"da oynarken eline geçtiğini ve o filmin setinde ardarda patlayan bombalar arasında okuduğunu belirten genç aktör, o gün neler hissettiğini şu sözlerle dile getiriyor:
"Senaryoyu okurken bir nakliye uçağındaydım. İnsanların birbirlerinden nasıl ayrı düşebildiğini dürüstçe anlatmasını etkileyici buldum. Çekici gelen yanlarından birisi de, şimdiye dek yaptığım filmlerden tamamen farklı olmasıydı. Ortada tarihi ya da politik önem taşıyan büyük bir olay yoktu. Epik bir öykü de değildi. İki erkeğin hızla çözülmesini anlatan kişisel bir öykü vardı karşımda. Bugüne kadar yapma fırsatını bulamadığım tarzda bir roldü. Böyle bir rolü üstlenmenin oyunculuk açısından kaçırılmayacak bir fırsat olduğunu düşündüm."

Ben Affleck filmde canlandıracağı karakter için özgeçmiş geliştirirken Gavin Banek'in fakülte yıllarında son derece tutkulu ve idealist bir hukuk öğrencisi olduğunu hayal etti. Ancak okulu bitirip diplomasını aldıktan sonra çalışmaya başladığı avukatlık şirketinde idealleri yavaş yavaş eriyecekti. Çünkü iş hayatında çalışılan kurumlar insanlardaki hümanizmi yok ediyorlardı. Çarkların dönebilmesi için çoğu zaman ahlaki değerler kurban edilebiliyordu.

Filmde en az Gavin Banek kadar kompleks bir karakter de, Samuel L. Jackson'ın portresini çizdiği Doyle Gipson karakteriydi. Alkol tedavisi görmesi nedeniyle karısı dava açmış, mahkeme kararıyla çocuklarını elinden almaya çalışıyordu. Hayatında en çok değer verdiği varlıkların birer birer elinden kayıp gittiğini hisseden Doyle Gipson'ın acılarla dolu bir yaşamı vardı.

Yapımcılar bu rolde Samuel L. Jackson'ın oynaması üzerinde görüş birliğine vardı. Yönetmen Michell, "Neden Samuel L. Jackson?" sorusunun yanıtını şu sözlerle veriyor: "Sam'in mükemmel bir aktör olduğuna kuşku yok. Şimdiye dek oynadığı 'Shaft', 'Jackie Brown' ve 'Pulp Fiction' gibi filmlerde daima soğukkanlı kişilik portreleri çizdi. Ancak bu kez tam tersi bir rol var. Doyle karakterinin soğukkanlı bir tip olduğu söylenemez. O beceriksiz ve sakar denebilecek bir adam. Dolayısıyla daha önceden oynadığı rollerden tamamen farklı."

Samuel L. Jackson da, bu filmde üstlendiği karakterin değişik olduğunu kabul ediyor ve Doyle Gipson'ın kişilik yapısını şu sözlerle betimliyor:"Doyle sokaklarda her gün gördüğümüz, çoğu zaman farkına bile varmadığımız türden bir adam. Sıradan giyim tarzıyla, saç kesimiyle ve gözlükleriyle hiç dikkat çekici değil. Kendi kontrolü dışında gelişen olaylar sonucunda ansızın değişir ve bambaşka bir insan olur. Böyle bir kişiliği keşfetmenin çok ilginç olacağını düşündüm. Çünkü bu tür karakterleri canlandırmak her zaman kısmet olmaz."

SEYİRCİ HANGİSİNİ DESTEKLEYECEK?

Samuel L. Jackson'ın görüşüne göre izleyiciler bu filmde taraf tutma durumunda kalacaklar. Kimileri Gavin'i desteklerken kimileri de Doyle'un tarafına geçecek. İzleyicilerin büyük bölümünün tercihi ise Doyle'dan yana olacak. Ünlü aktör bu öngörüsünün sebebini şu sözlerle açıklıyor: "Gavin'in güçlü avukat statüsünde olması, başka insanlara zarar verebilme ihtimalini de beraberinde getiriyor. Kısacası Gavin, Doyle'ın yapamayacağı birçok şeyi başarabilecek güçte bir avukat. İstediği an haince davranabilir ve onun yaptıklarının Doyle'ın yaşamında uzun dönemli yan etkileri olabilir. Bu yüzden izleyicilerin zayıf konumda gördüğü Doyle'un tarafını tutacağını düşünüyorum."

Gavin'in giderek darmadağın olan yaşamında aklın sesini temsil eden bir kadın vardır. Meslektaşı ve eski metresi olan bu kadın Michelle'dir. Ancak aynı kadın Doyle'ın itibarını yok etmesi için Gavin'i yönlendirecektir. Bu kompleks karakterde Toni Collette kamera karşısına geçti.

Toni Collette filmde portresini çizdiği Michelle karakterinin Gavin ile ilişkisini şöyle değerlendiriyor: "Gavin'in sadece siyah ve beyazlardan oluşan net bir yaşam tarzı varken Michelle ona renk katar. Gavin açısından iyiliğin, vicdanın ve inancın sembolü olduğunu söyleyebiliriz. Michelle'in tek amacı var. Gavin'in mümkün olduğunca iyi bir insan olabilmesi..."

Gavin'in başarıya duyduğu ihtiyacı her ne pahasına olursa olsun körükleyen insanlardan birisi de, patronu ve kayınpederi Delano'dur. Tecrübeli aktör Sydney Pollack'ın portresini çizdiği Delano, başarının gerçek anahtarının ahlaki konularda olabildiğince esnek davranmakta olduğuna inanır. Bu yüzden de çevresine kendi dünya görüşünü kabullenebilecek insanları toplamıştır.
Portresini çizdiği Delano karakterini, "Toplumsal değerleri hiçe sayan bir realist" olarak tanımlayan Sydney Pollack, bu karakterin diğer özelliklerini şu sözlerle anlatıyor: "Delano hırslı ve tutkulu bir adam. Yüksek oranda rekabetçiliğe dayalı bir dünyada başarının sırrının duygusallıktan uzak durmaktan geçtiğine inanıyor. Delano'ya göre ahlak denilen olgu, sadece bir dengeleme olayıdır. Ahlaki kuralları ara sıra çiğnemekten fazla bir zarar gelmez. Sahibi olduğu avukatlık şirketini de bu inanç doğrultusunda yönettiğini görüyoruz. Ben onun düşüncelerine katılmıyorum ama sözlerinin tamamen yanlış olduğunu da söyleyemem. En azından Delano'nun felsefesininin özellikle finans çevrelerindeki hırslı insanlar arasında kabul gördüğünü biliyorum."

"Out of Africa" filminin Oscar ödüllü yapımcı ve yönetmeni Sydney Pollack, "Changing Lanes" ile bir kulvar değişikliği yaptı ve kamera önüne geçerek aktörlük yeteneğini sergiledi. Bundan büyük keyif aldığını gizlemeyen Pollack duygularını şu sözlerle dile getiriyor: "Oyunculuk yönüme çok fazla ağırlık vermem ama bu kez iyi bir sebep vardı. Aktörlüğün de ayrı bir keyfi vardır. Ne zaman aktör olarak kamera karşısına geçsem, yönetmenlik kariyerimde işime yarayacak birçok şeyi öğrenme fırsatını bulurum. Roger Michell gibi başarılı bir yönetmenle çalışmak da benim için yararlı oldu. Roger ne istediğini bilen bir yönetmen. Her teklife açık davrandı. Ayrıca kendine özgü açık ve net düşünceleri vardı. Bundan büyük keyif aldım."

İNTİKAM VE ÖÇ ALMANIN GÖRSEL ANLATIMI:

"Changing Lanes"te öykü akışının en belirgin yanlarından birisi de intikam ve öç alma duygularının hızla tırmanmasıydı. Bunların görsel açıdan yorumlanması için başarılı bir prodüksiyon tasarımcısı gerekiyordu. Yönetmen Michell, bu görev için "Philadelphia" ve "The Silence of the Lambs" gibi filmlerde başarısını kanıtlayan prodüksiyon tasarımcısı Kristi Zea'yı tercih etti.

"Changing Lanes"in prodüksiyon tasarımlarını hazırlarken karşısına çıkan en büyük zorluğun Gavin ile Doyle'un farklı dünyalarını çizmek olduğunu belirten Kristi Zea, nasıl bir çalışma tekniği uyguladığını şu sözlerle anlatıyor: "Seyirciler bu iki erkeğin neden birbirine düşman kesildiğini hemen anlayabilmeliydi. Ancak aynı zamanda onların farklı kişiliklere sahip oldukları halde bazı benzerlikleri paylaştığını da vurgulamam gerekiyordu. Benzerlikleri tanımlamak için öncelikle iki erkeğin Kafka tarzı kökenlerine indim. Örneğin büyük bir sigorta şirketinde çalışan Doyle'un orada küçücük bir odası vardı. Buna karşılık Gavin'in özel ofisi, Manhattan'a tepeden bakan manzaralı bir odaydı. Şirket içi statü farkına karşın her ikisi de büyük şirketler için hizmet veren işçi arılar gibiydi. Benzerlik de buradaydı."

"BÜYÜK BİRADER" TARZI OFİSLER:

"Changing Lanes"in öykü akışında Doyle'un çalıştığı yerin çok önemli bir rolü olmaması nedeniyle ana mekan olarak Gavin'in görev yaptığı avukatlık şirketinin ofisleri kullanıldı. Sonsuzluğa uzanan labirentleri andıran cam bölmeli çalışma alanlarıyla bu ofisler, ahlaki değerlerin paramparça olduğu "Büyük Birader" tipi ortamları çağrıştırıyordu.

Ancak böylesine büyük bir miktarda camın kullanılması bazı sorunları da beraberinde getirdi. İstenmeyen yansımalar meydana gelebileceğini tahmin eden görüntü yönetmeni Salvatore Totino, kamera ekiplerinin koyu renk giyinmesini sağlayarak bu olumsuz etkiyi en aza indirmeyi başardı. Ancak cam bölmeli ofislerin getirdiği bazı kolaylıklar da vardı. Totino böyle bir set içinde çekimlerini hiçbir engelle karşılaşmadan rahatlıkla yapabiliyordu.

"Changing Lanes"in seti gerçekten görkemliydi. Brooklyn'in Williamsburg bölgesindeki Marcy Avenue üzerinde yer alan 100 yıllık tarihi bir yapı içine kurulan setlerde binlerce metrekare plastik yer döşemesi kullanıldı. Setin üç cephesi Manhattan'ı tepeden gösteren dev fotoğraflarla kaplandı. Cam bölmelerin kırılgan olması gözönüne alınarak öncelikle yer ve tavan döşemeleri kaplandı. Daha sonra cam bölmelerin yerleştirilmesine geçildi.

Avukatlık şirketi seti için renk seçimleri yapılırken çağdaş sanatın popüler biçimlerinin sergilenmesine özen gösterildi. Bunun sebebini prodüksiyon tasarımcısı Kristi Zea şu sözlerle açıklıyor: "Bugünlerde avukatlık şirketlerinin geniş sanat koleksiyonlarına sahip olduğunu görüyoruz. Günümüzün modası bu... Aslına bakarsanız bir avukatlık ya da yatırım şirketine gittiğinizde sanata verilen önemi görmemek olanaksızdır. Günümüzde sanat artık tıpkı bir araba gibi statü sembolü oldu. Aynı şekilde filmlerde de başlıbaşına bir karaktere dönüştü. Sinema seyircileri artık bu ofislerin duvarlarında neler olduğuna önem veriyor. Prestijli şirketler dünyaya karşı ne kadar duyarlı olduklarını sanat aracılığıyla müşterilerine göstererek onları etkilemeyi hedefliyorlar."

KUTSAL CUMA'DA 36 SAAT:

"Changing Lanes"in konusu ilkbahar aylarındaki Kutsal Cuma'da 36 saatlik bir zaman dilimi içinde geçer. Ancak filmin konusunun ilkbaharda geçmesine rağmen çekimler kış aylarında, Aralık'tan Mart'a kadar uzanan bir süreçte gerçekleştirildi. Çekim takviminin hava koşullarına tam olarak uydurulması nedeniyle hiçbir sahnede tek bir kar tanesi bile görülmedi. Düzenli yağmur gerektiren sahneler için ise dev fıskiyeler aracılığıyla yapay hava koşulları yaratıldı.

Roger Michell ve prodüksiyon ekibini bekleyen bir başka görev daha vardı. Filmde iki tane de otomobil kazası gerekiyordu. Bunlardan birincisi, filmin ana temasını oluşturan tampon tampona çarpışma sahnesiydi. Diğeri ise Gavin'i ölümün eşiğine getirebilecek kadar ciddi bir kazaydı. Bunu başarmak için filmin çekimlerinin büyük bölümü Çarşamba'dan Pazar'a uzanan çekim takvimine göre yapıldı. Ayrıca New York'un ana trafik arterlerinden birisi olan FDR Caddesi trafiğe kapatıldı. Böyle bir olay New York'ta çekilen filmler tarihinde bir ilki oluşturdu.

"Changing Lanes" projesine başlarken Michell'in vizyonu, düşüncelere seslenen bir film yapmaktı. Bir yandan belirsiz hava koşullarıyla mücadele etmenin, bir yandan hafta sonlarında çalışmak zorunda olmanın getirdiği stresli ortam, yönetmenin bu vizyonunu hiçbir aşamada olumsuz etkilemedi.

Yönetmenin filmle ilgili son sözleri şöyle: "Hayatımız birtakım küçük kazalarla doludur. Tıpkı bu filmdeki iki adamın belalı sularda yüzmesine yol açan kaza gibi... Burada iyi adam / kötü adam öyküsü sözkonusu değil. Biz bu filmde doğruyu yapmak ya da yapmamak ikileminin eşiğinde duran insanların öyküsünü anlattık."

Film hakkında bilgi için tıklayın...