Tim
Burton
Karanlığa gülen adam Daha 32 yaşındayken "dünya çapında 400 milyon doların üzerinde
hasılat elde etmiş bir filmin yönetmeni" olmak her babayiğidin harcı
değil elbet. Burton, "Batman"in gişe başarısı için kutlandığında hep
mütevazi cümleler kuruyordu: "karakterler benim tarafımdan yaratılsaydı
tamam... Ama onlar bana ait değiller". Burton'a göre ona bu gücü kazandıran
"Batman" karakterleriydi, onun yaptığı birşey değil... "Hala yaptığım
şeyleri üzerinden yıllar geçmeden izleyemiyorum. Sadece 'Pee Wee'den
hep zevk alabiliyorum..." Aslında belki de kasedi biraz geri alıp,
Tim Burton'ın öyküsünü baştan anlatmakta fayda var.
1958'de
Kaliforniya'da küçük bir kasaba olan Burbank'te doğar Tim Burton.
Büyüdüğü kasaba, filmlerde gördüğümüz cinsten düzenli, sakin bir banliyö
kasabasıdır. Tabii içinde fırtınalar kopan utangaç, içine dönük Timothy'nin
farklılıkları daha küçükken ortaya çıkmaya başlar. En büyük merakı
"canavar"lı filmler, özellikle de "Godzilla", en sevdiği oyuncu
ise Vincent Price'dır. Çizmeye bayılır. California Sanat Enstitüsü'nde
eğitim alır, daha sonra kendisine burs veren Disney'de animatör olarak
çalışmaya başlar. "The Fox And The Hound"da animatör olarak çalışır
ama yaptığı işi sevmez. Şirket ona yeni karakterler yaratma görevi
verir ve kendi projeleri üzerinde çalışan Burton, 1982'de yaptığı
"Vincent" ile Vincent Price'a 6 dakikalık gotik bir saygı duruşunda
bulunur.
1984'te
çektiği 27 dakikalık "Frankenweenie" ise çocuklara uygun görülmez
ve Amerika'da gösterime sokulmaz. Ancak "Frankenweenie"yi gören Paul
Reubens (Pee-Wee Herman) ilk filmi "Pee-wee's Big Adventure"ı
yönetmek için ideal kişinin o sırada daha 27 yaşında olan Tim Burton
olduğuna karar verir. Filmin başarısı "Beetlejuice - Beterböcek"in
çekilmesini sağlar. "Beterböcek" ise dev bütçeli "Batman" projesinin
Burton'ın yaratıcılığına emanet edilmesine yolaçar. En az kişisel
filmi olarak nitelendirdiği "Batman"in başarısı, Burton'a Hollywood'da
büyük prestij ve güç kazandırır.
Burton,
"Edward Scissorhands - Makas Eller"de bir kez daha yeteneğini
konuşturur, seyircinin kolay kolay aklından çıkmayacak yeni bir dünya
yaratır. Burton'ın daha sonra favori oyuncuları arasına girecek olan
Johnny Depp'le birlikte ilk çalışması "Makas Eller"in gişe başarısının
ardından "Batman" serisinin ikinci filmi "Batman Returns - Batman
Dönüyor" gelir. Film adeta Burton'ın kazandığı yaratıcı özgürlüğün
bir gösterisidir; ilk filmden çok daha karanlıktır ve çok daha fazla
Tim Burton imzası taşır... Warner Bros filmin son halinden fazla memnun
kalmaz, film de beklendiği kadar çok hasılat yapmaz. Burton'ın yaratıcı
kişiliği daha sonra "The Nightmare Before Christmas - Noel Kabusu"nda
ortaya çıkar. Filmin yapımcılığını üstlenen Burton, sonraki filmi
"Ed Wood"da ise çok sevdiği "tüm zamanların en kötü yönetmeni"
Edward Wood'a bir saygı duruşunda bulunur. Siyah-beyaz çektiği film,
çok iyi eleştiriler almasına rağmen gişede iki-seksen yatar.
1996'da
Tim Burton "Mars Attacks - Çılgın Marslılar"le deli-dolu bir
bilim-kurgu komedisine imza atar. 80 milyon dolara malolan filmin
Amerika hasılatı 37 milyon dolarda kalır. Daha sonra "Superman Lives"
adlı proje üzerinde çalışmaya başlayan Burton, filmin çekimlerine
kısa bir süre kala bütçenin çok yükselmesi sonucunda ortaya çıkan
sorunlar yüzünden projeyi bırakır. 1999'da ise "Sleepy Hollow -
Hayalet Süvari" ile bir kez daha Johnny Depp ile birlikte çalışır
ve film yılın en çok iş yapan filmleri arasına girer. "Planet Of
The Apes - Maymunlar Cehennemi"nin yeniden çevrimiyle hasılatı
100 milyon doları aşan 4. uzun metrajlı filmine imza atar Burton.
Genelde
yanlış anlaşılmış toplum-dışı karakterleri merkez alan filmler yapıyor
Tim Burton. "Makas Eller"de, "Noel Kabusu"nda, "Ed Wood"da hep toplum
tarafından dışlanan iyi-niyetli karakterler var.
"Karanlık" ise Tim Burton'ın filmleri için en çok kullanılan
sıfat. Ancak Burton'ın karanlığı rahatsız edici ya da korkutucu olmuyor
hiç bir zaman. Tam tersi onun yarattığı karanlıkların çocuksu bir
sevimliliği var. O, adeta çok pahalı modellerle oynarak yeni dünyalar
yaratan bir çocuk. Onun filmleri hem çok egzantrik, hem de çok popüler
olabiliyor. Aydınlıkla karanlığı en iyi bağdaştıran yönetmen belki
de o...
Burton'ın iyi dostu Glenn Shadix "O karanlıklar içinde bir adam değil"
diyor... "O sadece karanlığa gülen bir adam..."
Filmografisi Planet
of the Apes - Maymunlar Cehennemi (2001)
Sleepy Hollow - Hayalet Süvari (1999)
Mars Attacks! - Çılgın Marslılar (1996)
Ed Wood (1994)
Batman Returns - Batman Dönüyor (1992)
Edward Scissorhands - Makas Eller (1990)
Batman (1989)
Beetlejuice - Beterböcek (1988)
Pee-wee's Big Adventure (1985)
1984'te
çektiği 27 dakikalık "Frankenweenie" ise çocuklara uygun görülmez
ve Amerika'da gösterime sokulmaz. Ancak "Frankenweenie"yi gören Paul
Reubens (Pee-Wee Herman) ilk filmi "Pee-wee's Big Adventure"ı
yönetmek için ideal kişinin o sırada daha 27 yaşında olan Tim Burton
olduğuna karar verir. Filmin başarısı "Beetlejuice - Beterböcek"in
çekilmesini sağlar. "Beterböcek" ise dev bütçeli "Batman" projesinin
Burton'ın yaratıcılığına emanet edilmesine yolaçar. En az kişisel
filmi olarak nitelendirdiği "Batman"in başarısı, Burton'a Hollywood'da
büyük prestij ve güç kazandırır. 
Burton,
"Edward Scissorhands - Makas Eller"de bir kez daha yeteneğini
konuşturur, seyircinin kolay kolay aklından çıkmayacak yeni bir dünya
yaratır. Burton'ın daha sonra favori oyuncuları arasına girecek olan
Johnny Depp'le birlikte ilk çalışması "Makas Eller"in gişe başarısının
ardından "Batman" serisinin ikinci filmi "Batman Returns - Batman
Dönüyor" gelir. Film adeta Burton'ın kazandığı yaratıcı özgürlüğün
bir gösterisidir; ilk filmden çok daha karanlıktır ve çok daha fazla
Tim Burton imzası taşır... Warner Bros filmin son halinden fazla memnun
kalmaz, film de beklendiği kadar çok hasılat yapmaz. Burton'ın yaratıcı
kişiliği daha sonra "The Nightmare Before Christmas - Noel Kabusu"nda
ortaya çıkar. Filmin yapımcılığını üstlenen Burton, sonraki filmi
"Ed Wood"da ise çok sevdiği "tüm zamanların en kötü yönetmeni"
Edward Wood'a bir saygı duruşunda bulunur. Siyah-beyaz çektiği film,
çok iyi eleştiriler almasına rağmen gişede iki-seksen yatar.
1996'da
Tim Burton "Mars Attacks - Çılgın Marslılar"le deli-dolu bir
bilim-kurgu komedisine imza atar. 80 milyon dolara malolan filmin
Amerika hasılatı 37 milyon dolarda kalır. Daha sonra "Superman Lives"
adlı proje üzerinde çalışmaya başlayan Burton, filmin çekimlerine
kısa bir süre kala bütçenin çok yükselmesi sonucunda ortaya çıkan
sorunlar yüzünden projeyi bırakır. 1999'da ise "Sleepy Hollow -
Hayalet Süvari" ile bir kez daha Johnny Depp ile birlikte çalışır
ve film yılın en çok iş yapan filmleri arasına girer. "Planet Of
The Apes - Maymunlar Cehennemi"nin yeniden çevrimiyle hasılatı
100 milyon doları aşan 4. uzun metrajlı filmine imza atar Burton.
