Sinema Tarihi - 7

Sinemanın tarihini merak edenlere müjde! "Özel Dosya"mızda "Sinema Tarihi"ni özetlemeyi sürdürüyoruz... 1895'te başlayan bu masalın ilk bölümü için lütfen tıklayınız...

Savaş ve kötümserlik yılları...

50'li yıllar boyunca Amerikan sineması, özellikle televizyonun ortaya çıkmasından ileri gelen bir bunalım dönemine girer. Başlıca firmalar, sinemaskop ve technicolor halinde büyük yapımlara yönelirler. Özellikle Donen ve Minelli ile müzikal filmler ve bunların yanında "kara film" yaygınlaşır.

Huston, Losey, Kazan, Mankiewicz, Ray gibi yeni bir sinemacılar kuşağı Amerikan sinemasını toplumsal eleştiriye, siyasal yergiye, ırkçılığın irdelenmesine doğru yönlendirirler. Özellikle Western türü bu evrimi yansıtarak, serüvenlerin yanı başında siyasal ve ahlaksal sorunları dile getirirler. Bu dönemde sanatsal açıdan başarısız Wyler'ın "Ben Hur"u, ya da çok pahalıya mal olan Markiewitz'in "Kleopatra"sı gibi süper yapımların yanı sıra, daha özgür, daha doğal bir üslubun, televizyondan doğan yeni bir estetiğin ortaya çıktığı gözlemlenir.

Hollywood geleneğinin gerilmeye başladığı sıralarda Fransız "Yeni Dalga"sının uzantısı olarak "Underground-Yeraltı" sineması, Amerikan filmciliğine değişik bir soluk getirir.


Televizyon, sinemayı etkiliyor...

John Cassavetes'in 1960 yapımı "Shadows" filmiyle başlayan bu akım, bütünüyle Hollywood karşıtı bir sinemayı amaçlar. Yeraltı sinemasının en önemli özelliği, "resmi geçerli" olana karşı çıkmak, gelenekleri yıkmaktır. Çoğunlukla tek heceli sözcüklerle konuşan saatlerce elde bira, TV karşısında oturan, tüketim ve teknoloji toplumunun bezgin bireyleri, artık Hollywood'un ürettiği, sürekli cinayetler, aşklar ve savaşlardan bıkmış cilalı ve sahte filmler yerine, daha gerçek canlı filmler arayışına girmiştir. Bu yıllar Amerika'da Vietnam savaşının toplum üzerindeki etkilerinin, rock müziğinin, hippi hareketlerinin, uyuşturucuların, özgür ve çılgınca yaşam özleminin, eşcinselliğin alabildiğine egemen olduğu yıllardır. Bu dönem Hollywood filmleri insansal duyguları düzenli ve uzun diyaloglarla, zengin yakın planlarla anlatmayı yeğlerken, "yeraltı" sineması daha çok, yaşamın heyecanlı görüntüleriyle ilgilenerek "şaşırtmayı" amaçlar.

Bütün gürültüsü ve marjinalliğine karşın, yeraltı sineması, Hollywood'un estetik bakımından modası geçmiş, dramatik yönlerden yüzeysel ve sıkıcı olan "resmi sineması"na karşı yeni bir soluk getirmesi ve ilerki yıllarda Amerikan filmciliğini etkilemesi bakımından büyük önem taşır.

Bu etkiler Amerikan sinemasında çeşitliliklere ve yeni biçimlerin doğmasına yol açması açısından olumlu olmakla birlikte, "geceyarısı filmleri" adı altında toplanabilecek bir başka türün de ortaya çıkmasına neden olur. Hollywood'un açıkgöz yapımcıları özellikle 70'li yıllarda bir yığın cinsel sömürü filmleri, ortalığın kan gölüne dönüştüğü korku - gerilim filmleri yaparak büyük gelirler elde ederler. Popüler zevklerin lümpen öğelerle kaynaştığı yasadışı bu filmler "yeraltı" sinemasının başkaldırı öğesinden, zeka ve ciddiliğinden hayli uzak olup kendilerini toplum dışı hisseden ergenlik çağındaki gençleri hedeflerler.

50'lerde televizyonun ortaya çıkması ve yaygınlaşması ile televizyondan gelen yeni bir kuşak etkisini duyurmaya başlar. Bugüne kadar uzanan ve günümüz Amerika sinemasına damgasını vuran bu yönetmenler TV'den getirdikleri yalın, belgesele yakın bir sinema biçimiyle sinemaya başlamış, daha sonra ise kendi bireysel biçimleriyle çalışmalarını sürdürmüşlerdir.

Resimleri büyütmek için üzerlerine tıklayınız...